Hayir Dİyebİlme

UYGULAMA 1

 “HAYIR” diyebilmek, bizi istemediğimiz şeyleri yapmaktan kurtaran sihirli kelimedir”

“Hayır demek sanıldığı kadar zor değildir.”

“Yeri geldiğinde “HAYIR” diyebilmek bizi mutsuzluktan, tehlikelerden ve zarar görmekten kurtarır.”

 vb. önceden hazırlanan, renkli kalemlerle kartonlara yazılmış cümleler uygun yerlere asılır.

  “Çocuklar hepimizin zaman zaman arkadaşlarımıza, tanıdığımız, sevdiğimiz insanlara “HAYIR” diyemediğimiz durumlar vardır” deyin ve  örneklendirin.

Örnek 1:

 “Sizden  sürekli ödünç bir şey isteyen ancak geri getirmeyen (para, kitap, araç-gereç vs.) bir arkadaşınız vardır. Kızarsınız, kırılırsınız, artık ona bir şey vermek istemiyorsunuzdur;  yaptığı hatayı yüzüne vurmanız gerekmektedir ve ardından da bu şekilde davranmaya devam ettiğinde kocaman bir “HAYIR” demeniz kaçınılmaz olmuştur. Ama, bir şeyler sizi engeller” deyin.

Örnek 2:

            Evde yapmanız gereken bir sürü işiniz vardır. Arkadaşınız ısrarla sokağa çağırmaktadır. Bir de tehdit savurur. “Gelmezsen bir daha seni takıma almayız. Tam da sizin ders çalışma saatinizde... Belki de ertesi gün çok önemli bir de sınav vardır... “

  “Çocuklar şimdi bu iki örneği düşünelim” deyin ve soruları sorun.

Örnek 1 ve 2 için;

• Soru 1: Sizce bu örnekte “Hayır” diyememek ne gibi zararlara yol açar?

          Soru 2: Sizce bu örnekte “Hayır” denmiş olsa ne gibi yarar sağlar?

            Öğrencilerin verdiği yanıtları tahtaya yazın.

 “Evet çocuklar çok güzel yanıtlar verdiniz” deyin ve ardından şu soruyu sorun:

“Şimdi bir düşünün bakalım sizin de “Hayır” diyemediğiniz ve zor durumda kaldığınız; istemediğiniz halde yapmak zorunda kalıp, mutsuz olduğunuz, zarar gördüğünüz durumlar oldu mu?”

• Daha sonra çocuklara, kötü ya da yanlış olduğunu düşündükleri, yapmak istemedikleri halde yapmak zorunda kaldıkları durumda neler hissettiklerini sorun ve paylaşın.

“Peki, söylediğimizde bize bu kadar yarar sağlayabilecek, söyleyemediğimizde de bizi korumasız bırakan bir kelimeyi “HAYIR” ı söylemekte neden zorlanırız?”

Çocukların yanıtlarını  alın. Siz katkıda bulunarak “Hayır” demeyi engelleyen nedenleri yazın.

“Çocuklar istemediği durumlarla karşılaşan herkesin “Hayır” demeye hakkı vardır” deyin.

 “Seni istemediğin bir şey yapmaya zorlayan,  sana zarar veren,  seni mutsuz eden bir arkadaşı kaybetmekten ve yalnız kalmaktan korkma.”

“Sana “HAYIR” diyemediğin için baskı yapan ve istemediğin şeylere zorlayan ya da “Hayır” dediğinde arkadaşlığını bitiren kişi zaten iyi arkadaş değildir ve seni sevmiyordur” deyin  ve bunları yazın.

Ev Ödevi:

Bir sonraki derse,  bunlarla ilgili engeller panosunu hazırlayıp ya da hazırlatıp sınıfa asılmasını sağlayın.

UYGULAMA 2

Uygulama 2’ye geçmeden önce  Uygulama 1 ’de neler öğrendiklerini, neler paylaşıldığını öğrencilerinize hatırlatın.

Bir önceki dersteki bilgileri ve kazanımlarını hatırlatarak “hayır” diyememenin çekingen bir durum olduğu üzerinde durun.

Tahtaya,

Çocukların arkadaş baskısı karşısında kullanabilecekleri bazı sözlerden örnekler yazın:

• Hayır, teşekkürler.
• Hiç şansın yok.
• Hiçbir yolu yok!
• Böyle bir şeyin olmasının imkanı yok.
• Israr etme, yararsız.
• Üstüme gelme, istemiyorum.
• Bu hoşuna gitmeyecek ama istemiyorum.

Yukarıdaki reddetme cümlelerinin kullanıldığı beceri alıştırmaları yaptırın.

Örnekleri sınıf düzeyini göz önünde bulundurarak  paylaşın. Öğrencilerin örnekler bulmasını isteyin.

1.öğrenci:Biraz daha oynayalım, öğretmen zili çaldıktan sonra derse gireriz.

2.öğrenci: Reddetme cümlesi söyler(Yukarıdaki örneklerden yararlanmasına izin verin) 

1.öğrenci:Ahmeti oyuna katmayalım, bana kalemini vermedi.

2.öğrenci: Reddetme cümlesi söyler(Yukarıdaki örneklerden yararlanmasına izin verin)

1.öğrenci:Ben Suna’ya küstüm, sen de küs.Onunla oynamayalım.

2.öğrenci: Reddetme cümlesi söyler(Yukarıdaki örneklerden yararlanmasına izin verin)

1.öğrenci: “Hadi gel sigara içelim.”

2.öğrenci: Yukarıdaki reddetme cümlelerinden uygun birini söyler.

1.öğrenci: Yarın ki sınavda kopya çekelim mi?

2.öğrenci: ...............................................

Bu aşamadan sonra öğretmen “Hayır” deme ile ilgili önemli noktaları vurgular;

a)     Bir teklif ya da durumla karşılaştığında önce isteyip istemediğine karar ver.

b)     Sonra kabul et ya da reddet.

c)      Eğer reddedilen sen isen bunu kabullen, karşındakine seçenek sun ama sakın zorlama.

d)     “Hayır” derken karşındaki kişiyi incitmemeye çalış.

e)     Ses tonunu uygun şekilde ayarla.

f)        Göz teması kur.

Ev Ödevi:

1-Sizinle dalga geçildiğinde ya da başkasıyla dalga geçildiğini gördüğünüzde, yapmanız gerekenleri hatırlayarak ve uygulayarak  nasıl hissettiğinizi, verdiğiniz tepkileri ve arkadaşlarınızın tepkilerini yazın.

2-Arkadaşlarınızın sizden yapmanızı istedikleri fakat sizin yapmak istemediğiniz durumlarda, konuştuklarımızı hatırlayarak ve uygulayarak, nasıl tepki verdiğinizi, neler hissettiğinizi ve arkadaşlarınızın size olan tepkilerini yazın.